Zientzia, teknologia eta berrikuntzako politikak Euskadin esperimentazio-portafolioaren ikuspegitik ulertzea
Lankidetzak ALCk bultzatutako portafolioaren ikuspegia eta Kateryna Pereverzak garatutako 'Harreman-azpiegitura' ikuspegia konbinatzen ditu, partekatutako narratibak eta erlazioak Euskadin azken 50 urteetan Zientzia, Teknologia eta Berrikuntzaren ekosistema nola garatu den ulertzeko giltzarriak direla aztertzeko.
ALC-k Euskadiko zientzia, teknologia eta berrikuntza politika publikoei buruzko ikerketarekin jarraitzen du, 1980tik 2030era bitarteko epeari begira, eraldaketa sistemikoei aurre egiteko metodologia berriak arakatuz. Helburu horrekin, lan-taldea Bilbon aritu da Kateryna Pereverza KTH Royal Institute of Technology (Stockholm) unibertsitateko ikertzailearekin batera, politika publikoen analisian portafolioen ikuspegia nola aplikatu sakontzeko.
Ahalegin bateratu honen helburu nagusia da Zientzia, Teknologia eta Berrikuntza (ZTB) politikak ekimen isolatuen multzo gisa ulertzen dituen ikuspegi tradizionala gainditzea. Horren ordez, lankidetzak "ZTB ekosistema" sistema dinamiko eta askoz zabalago gisa ulertzea proposatzen du; maila anitzeko esku-hartzeak, eragileen mapaketa eta, funtsezko modu batean, gizarte-narratibak eta entzutea integratzen dituena.
Harreman-azpiegitura eta portafolio emergenteak
Lan hau egituratzeko, ikerketak Pereverzak garatutako "Harreman-azpiegitura" esparru metodologikoa bereganatzen du. ALC-k bildutako datu kualitatiboen gainean Adimen Artifizialeko tresnek lagundutako azterketa longitudinal baten bitartez, azterlanak 1980ko hamarkadatik gaur egunera arteko euskal ZTB ekosistemaren bilakaera historikoa analizatzen du.
Ikerketaren tesirik berritzaileenetako bat "portafolio emergente" baten existentzia da. Lankidetza eta ikaskuntza modu bertikalean eta korporatiboan diseinatzen diren ikuspegiekin alderatuta, euskal kasuak erakusten du eraldaketa-mekanismoak modu organikoan sortu zirela, egitura ez-formalen, konfiantza-sareen, eragileen arteko ikaskuntzaren eta lankidetzarako kultura sendo baten bitartez.
Proiektutik portafoliora: ZTB politika publikoen bilakaera Euskadin (1980-2030)
Ikerketak erakusten du Euskadiko zientzia, teknologia eta berrikuntzaren (ZTB) bilakaera ezin dela ulertu programa edo politika zehatzen bitartez soilik. Bost hamarkadatan zehar, ekintza kolektiboari zentzua, norabidea eta zilegitasuna eman dioten narrazio partekatuek gidatu dute ekosistemaren garapena.
Ikuspegi honek begirada osagarria eskaintzen die misioetara bideratutako politikei buruzko nazioarteko eztabaidei. Ikuspegi horiek misioak erakunde publikoetatik nola definitzen eta bultzatzen diren analizatu ohi duten bitartez, euskal kasuak erakusten du norabide estrategikoa gizartetik ere sor daitekeela, etorkizuneko ikuspegi partekatu batetik eta ekintza kolektiborako gaitasun sendo batetik abiatuta.
Ikerketaren berrikuntza nagusia da Euskadiko bilakaera konektatutako politika, erakunde eta ekimenen portafolio gisa analizatzen duela, esku-hartze isolatuak aztertu beharrekin. Era berean, elementu horiek etapa historiko bakoitzeko gizarte-narratiba eta dinamikekin lotuta aztertzen ditu. Horri esker, elementu ezberdinen (eragileak, ekimenak, politikak eta narratibak) arteko lankidetzak, ikaskuntzak eta koeboluzioak berrikuntza-ekosistema berezi bat eraikitzen nola lagundu duten ulertu daiteke.
EuSPRI 2026an aurkezpena: berrikuntza politika eraldatzaileei buruzko nazioarteko biltzarra
ALC-k eta Kateryna Pereverzak ikerketa honen aurrerapenak aurkeztuko dituzte ekainaren 10, 11 eta 12an Valentzian egingo den EuSPRI 2026 nazioarteko biltzarrean. Bertan, berrikuntza politika eraldatzaileen (TIP) komunitate zientifikoarekin partekatuko dute gizarte-narratiben erabilerak berrikuntza-politiken ebaluazioa nola eraldatu dezakeen. Horrez gain, K Tool tresnaren potentziala erakutsiko dute; ALC-k komunitatearen entzutetik abiatuta portafolioak analizatzeko eta bistaratzeko garatu duen plataforma digitala. Tresna hau funtsezkoa izaten ari da ikerketa honetan, berrikuntza-politiken kudeaketa dinamikoagoa egiteko eta etorkizunera proiektatzeko.
Europako bultzada: Berrikuntza Sozialeko Konpetentzia Zentro Berria
Portafolioekin lan egiteko apustu honek —proiektu isolatuen ordez— bat egiten du Berrikuntza Sozialeko Konpetentzia Zentro Berriaren (NCCS) sortzearekin. Europako azpiegitura honetan ALC-k parte hartzen du, Espainiako Gobernuko sei ministeriorekin, CDTIrekin eta CSICekin batera.
Ikuspegi honen adibide praktikorik onena VIDAS Portafolioa da. 156 milioi euroko inbertsioarekin, ALC-k diseinuan eta ebaluazioan parte hartzen duen ekosistema honek 143 erakunderen 156 berrikuntza konektatzen ditu denbora errealean, zainketa komunitarioen sistema eraldatzeko. Ekimenak koordinatzeak eta integratzeak proiektuak bereizita abiarazteak baino askoz inpaktu handiagoa sortzen duela erakusten duen froga da.
Ikuspegi finkatu eta eskalagarria
Kateryna Pereverza ikertzailearekin egindako lankidetza honek ALC-k jada estatuko eta nazioarteko hainbat proiektutan eskala handian aplikatzen duen apustu metodologikoa indartzen du. Portafolioen ikuspegiak eskala handiko ekimenak egituratzen ditu gaur egun; besteak beste, Acción Contra el Hambre elkartearekin batera Espainiako estatuko hainbat lurraldetan haurren desnutrizioari buruzko lau esperimentazio-zorro garatzeko abian jarritakoak, "la Caixa" Fundazioak bultzatutako Work for Progress ekosistema, edo gizarte-dinamikekin lotuago egongo diren politika publikoak diseinatzeko bost laborategi bultzatu zituen COPOLAD Europako programa. Era berean, tokiko mailan, eredu hau da Euskadiko zainketei buruzko esperimentazio-zorroaren oinarria, Galdakao (Galdako Zeugaz), Getxo (Getxo Zurekin) eta Gasteiz (Lakua Arriaga) bezalako udalerrietan berrikuntza sozialeko prozesu aktiboak dituena.